In Nederland wordt al jarenlang statiegeld geheven op plastic flessen en blikjes, in de hoop dat consumenten deze verpakkingen na gebruik netjes inleveren. Toch blijkt het beoogde effect – namelijk het inzamelen van minstens 90 procent van deze verpakkingen – nog lang niet bereikt. Nieuwe plannen om het statiegeldbedrag te verhogen, zorgen nu voor onrust onder bedrijven. Zij vragen zich af of zo’n maatregel wel het gewenste resultaat zal opleveren.
De koepelorganisatie Verpact, waarin bedrijven uit de drankensector zijn verenigd, ziet de druk vanuit de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) toenemen. De inspectie wil dat er betere resultaten geboekt worden bij het inzamelen van kleine flesjes en blikjes, maar volgens Verpact schieten de huidige plannen hun doel voorbij. Uit cijfers blijkt dat in 2023 slechts 71 procent van deze verpakkingen werd ingeleverd. Hoewel men hoopt dat dit in 2024 stijgt naar 78 procent, is dat nog altijd ver onder het doel van 90 procent.
Om die reden overweegt men om het statiegeldbedrag te verhogen – bijvoorbeeld van 15 naar 25 cent per klein flesje. Maar volgens een studie van PwC, die op verzoek van Verpact is uitgevoerd, heeft zo’n verhoging nauwelijks impact. Zelfs als het statiegeld op grote flessen naar een euro zou gaan, zou het inleverpercentage slechts met een paar procentpunten stijgen. De kosten van deze maatregel zouden volgens Verpact bovendien niet opwegen tegen de beperkte voordelen. Daarnaast vrezen bedrijven voor extra problemen, zoals beschadigde prullenbakken als mensen hun statiegeldflessen daar proberen uit te halen.
In plaats van een prijsverhoging zien bedrijven meer heil in een andere aanpak: het uitbreiden van het aantal innamepunten. Volgens eerdere afspraken moeten er tegen 2027 in totaal 5.400 nieuwe inleverlocaties bijkomen, zodat consumenten hun flessen en blikjes eenvoudiger kwijt kunnen. In de praktijk blijkt echter dat veel winkeliers hier niet om staan te springen, wat de uitvoering bemoeilijkt. Toch benadrukt Verpact dat dit een effectievere en klantvriendelijkere manier is om de doelstellingen te behalen.
De ILT bekijkt momenteel de voorstellen van Verpact en analyseert de resultaten. Of er daadwerkelijk een verhoging van het statiegeld komt, is op dit moment nog niet duidelijk. Wel is zeker dat het onderwerp de komende tijd hoog op de agenda blijft staan. Bedrijven worden ondertussen geacht om hun bijdrage te leveren aan het verbeteren van de afvalverwerking en het stimuleren van duurzaam gedrag onder consumenten.
Wat de uitkomst ook wordt, één ding is duidelijk: het debat over statiegeld raakt niet alleen de portemonnee van de consument, maar werpt ook grotere vragen op over hoe we samen werken aan een schonere toekomst.